علل و عوامل مؤثر بر تغییرات سبک زندگی جوانان (فراترکیب تحقیقات حوزه سبک زندگی سال‏های 1390تا 1403)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 1. دکتری جامعه‏شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 2. کارشناس ارشد دانش اجتماعی مسلمین، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شاهد

10.22034/sls.2025.66672.1514

چکیده

سبک زندگی، مسئله‏ای است که از نیمه دوم قرن بیستم به دنبال تغییرات نظری و میدانی در حوزه علوم اجتماعی مطرح شده است و امروزه برای تحلیل بسیاری از پدیده‏های اجتماعی مورد توجه قرار می‏گیرد. این پدیده در ایران به علت تغییرات زیست جهان و الگوهای زیست برخواسته از آن، همواره به‏عنوان مسئله‏ای چالش‏برانگیز مطرح بوده است، به صورتی که پدیده تغییر سبک زندگی و عوامل مؤثر بر آن همواره یکی از مسائل جامعه ‏شناسی ایران محسوب می‏شود. تحقیقات متعددی به وضعیت‏شناسی سبک زندگی و عوامل مؤثر بر آن پرداخته‏اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین علل و عوامل مؤثر بر تغییرات سبک زندگی جوانان  با روش فراترکیب صورت گرفته است. در این زمینه از بین تحقیقات حوزه تغییرات سبک زندگی بین سال‏های1390 تا 1403 تعداد 19 پژوهش با توجه به معیار اعتبار و اعتماد، ذیل رویکرد فراترکیب مورد بررسی قرار گرفت و مفاهیم و مقولات آنها استخراج شد. نتایج فراترکیب پژوهش‏های مرورشده نشان می‏دهد که عواملی مانند شکاف نسلی و کاهش پیوندهای درون‏نسلی، کسب اجباری سرمایه نمادین، گرایش به تیپ ایده‏آل مشروع شده و کالایی شدن فرهنگ، بیشترین تأثیر را بر تغییرات سبک زندگی جوانان داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Causes and factors affecting changes in youth lifestyles (Metasynthesis of lifestyle research from 2011 to 2024

نویسندگان [English]

  • mohammadreza sheikhtaheri 1
  • hamidreza rahi 2
1 Department of Social Development, Faculty of Social Sciences, University of Tehran
2 Department of Social Sciences, Faculty of Literature and Humanities, Shahed University
چکیده [English]

Lifestyle is an issue that has been raised since the second half of the twentieth century following theoretical and field changes in the field of social sciences, and today it is considered for the analysis of many social phenomena. This phenomenon has always been a challenging issue in Iran due to changes in the world of life and the life patterns arising from it, so that the phenomenon of lifestyle change and the factors affecting it has always been considered one of the issues of Iranian sociology. Numerous studies have addressed the situation of lifestyle and the factors affecting it. The present study aims to explain the causes and factors affecting changes in the lifestyle of young people using the meta-synthesis method. In this context, among the research in the field of lifestyle changes between 2011 and 2014, 19 studies were examined according to the criteria of credibility and trust under the meta-synthesis approach, and their concepts and categories were extracted. The results of the meta-synthesis of the reviewed studies show that factors such as the generation gap and the reduction of intra-generational bonds, the forced acquisition of symbolic capital, the tendency towards a legitimate ideal type, and the commodification

کلیدواژه‌ها [English]

  • Lifestyle
  • Lifeworld
  • Generation Gap
  • Symbolic Capital
  • Metasynthesis
امیدعلی، میثم (1391). نقش شبکه‏های ماهواره‏ای فارسی زبان در تغییر سبک زندگی جوانان ایرانی، نشریه مطالعات جوان و رسانه، (5)، 65-49.
بابایی فرد، اسدالله و روحی، مریم (1395). بررسی تأثیر سبک زندگی بر شکاف نسلی در بین جوانان شهر کاشان، فصلنامه علمی مطالعات میان فرهنگی، 11(30)، 65-31.
باکاک، رابرت (1381). مصرف، ترجمه خسرو صبری، تهران: شیرازه.
باقری، محمدامین و شهبازی، مظفر (1401). مطالعه جامعه‏شناختی تحولات سبک زندگی ایرانی- اسلامی در بین خانواده‏های ایرانی از انقلاب تا کنون، پژوهش‏های انقلاب اسلامی، (42)، 231-211.
بلوچزهی، وحیده (1402). بررسی تأثیر شبکه‏های مجازی بر سبک زندگی دختران نوجوان (شهر سراوان)، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان.
بلباسی، علی (1400). تفاوت سبک زندگی جوانان با سبک زندگی دینی و رسمی، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شاهد.
بوردیو، پیر (1383). تمایز، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: ثالث.
بهرامی، سونیا (1393). بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر تغییرات سبک زندگی در روستاهای ایران، مطالعه موردی شهرستان صحنه، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، دانشگاه پیام نور تهران.
تافلر، الوین (1374). شوک آینده، ترجمه حشمت‏الله کامرانی، تهران: نو.
جوکار، محبوبه و صفورایی، محمدمهدی (1393). مدرنیته، تغییر سبک زندگی و کاهش جمعیت در ایران، پژوهش‏نامه اسلامی زنان و خانواده، 2(2)، 69-39.
حائری‏زاده، محمدمحسن (1400). نقش فضای سایبری بر تغییرات سبک زندگی (با تأکید بر جوانان شهر یزد)، فصلنامه فرهنگی اجتماعی فرهنگ یزد، 3(9)، 100-81.
حبیب‏پور گتابی، کرم (1395). تحولات سبک زندگی در ایران، فصلنامه فرهنگ مردم ایران، (44)، 117-145.
حسنی، محمدرضا (1392). تغییر و تحول در الگوی سبک زندگی و گذران اوقات فراغت در عصر جدید، همایش ملی اوقات فراغت و سبک زندگی جوانان.
درخشه، جلال و صفائیان، میثم (1396). الزامات تغییر سبک زندگی ایرانیان در راستای اهداف چشم‏انداز ایران، جستارهای سیاسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 8(1)، 44-25.
ذکائی، محمدسعید (1401). ارزش‏ها و سبک زندگی جوانان ایرانی در نیم قرن اخیر: تداوم‏ها و گسست‏ها، فصلنامه علوم اجتماعی، 13(99)، 88-47.
کریمی، الهام (1394). بررسی و شناخت تمایل دختران و زنان ایلامی به تغییر و نوگرایی در سبک زندگی و عوامل اجتماعی فرهنگی مرتبط با آن، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز.
کریم‏زاده، حسین و خالقی، عقیل (1395). تحلیل کمی و کیفی تغییرات سبک زندگی و تأثیر آن در هویت جامعه روستایی (مورد مطالعه دهستان سینا، بخش ورزقان). فصلنامه جامعه‏شناسی سبک زندگی، 2(7)، 247-294.
کیوی، ریموند و کامپنهود، لوک وان (1370). روش تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالحسین نیک گهر تهران: توتیا.
ساعی، علی و بحیرایی، معصومه (1401). بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر سبک زندگی زنان تهرانی در حوزه مدیریت بدن، فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 18(68).
سهرابی، بابک؛ اعظمی، امیر و یزدانی، حمیدرضا (1390). آسیب‏شناسی پژوهش‏های انجام شده در زمینه مدیریت اسلامی با رویکرد فراترکیب، نشریه چشم‏انداز مدیریت دولتی، شماره 6.
شیرکرمی، جواد؛ شریفی دروازه، مرضیه و خدادادی، قاسم (1397). جامعه‌ایرانی و چالش‏های سبک زندگی جدید، مجله دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، 1(1)، 45-61.
صالحی، وحید و کریمیان، حبیب‌الله (1400). عوامل مؤثر بر سبک زندگی پایدار و رویکردهای طراحی و ارزیابی سیاست‏ها و اقدامات (بررسی نگرش شهروندان 5 منطقه تهران)، نشریه مطالعات الگوی پیشرفت اسلامی ایرانی، شماره 17.
صالحی، اکبر و رومانی سعید (1394). بررسی رابطه بین سبک زندگی و نگرش دینی با میزان گرایش به سمت مدگرایی دانشجویان، نشریه اخلاق، 5(18).
عشایری، طاها؛ کشاورز، امرالله(1403). پیامدهای سلبی و ایجابی مصرف رسانه‏های جمعی بر تغییرات سبک زندگی ایرانیان، دوفصلنامه پژوهش نامه سبک زندگی، 10(18). 37-68
فاضلی، نعمت‏الله (1387). مدرنیته و مسکن، رویکرد مردم‏نگارانه به مفهوم خانه، سبک زندگی روستایی و تحولات امروزین آن، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، 1(1)، 25-63.
فتحی، حبیب‌الله و  جعفری، علی (1396). رابطه مصرف رسانه ای با تغییر سبک زندگی، فصلنامه مطالعات رسانه های نوین، 3(9)، 255-221.
فرخی، مینا و روستایی، شهریور (1398). تحلیل عوامل مؤثر در تغییر سبک زندگی مسکونی، نشریه برنامه‏ریزی منطقه‏ای، شماره39، 108-95
فرقانی، محمدمهدی و مهاجری، ربابه (1397). رابطه بین میزان استفاده از شبکه‏های اجتماعی و تغییر سبک زندگی جوانان، نشریه مطالعات رسانه‏های نوین، 6(13)، 259-292.
عزیزی مهر، خیام و پیری، صدیقه (1398). طبقه، فرهنگ و سبک زندگی، مجله جامعه‏شناسی ایران، 19(3).
گیدنز، آنتونی (1380). پیامدهای مدرنیته، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: مرکز.
نوابخش، فرزاد و مختارپور، مهدی (1394). سنجش نقش و تأثیر انقلاب اطلاعاتی در تغییر سبک زندگی شهری، نشریه مطالعات جامعه‏شناسی شهری، 5(16)، 143-178.
محقر، علی؛ جعفرنژاد، احمد؛ مدرس یزدی، محمد و صادقی‌مقدم، محمدرضا (1392). ارائۀ الگوی جامع هماهنگی اطلاعاتی شبکۀ تأمین خودروسازی با استفاده از روش فراترکیب. فصلنامۀ مدیریت فناوری اطلاعات، 5(4)، 161-194.
وبلن، تورستین (1383). نظریه طبقه مرفه، ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران: نی.
هاشمی‌نژاد، سهراب و عیوضی، محمدرحیم (1400). پیشران‏های تغییر در سبک زندگی خانواده ایرانی، فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ، 1(2)، 127-101.
یزدانی، رضوان (1403). جایگاه فضای مجازی و تأثیر آن بر سبک زندگی، فصلنامه مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، 5(65).
یوسف‏نیا، مهدی و حقیقتیان، منصور (1395). بررسی عوامل مؤثر بر سبک زندگی در نواحی روستایی ایران، نشریه
دوره 11، شماره 1
اردیبهشت 1405
صفحه 104-124
  • تاریخ دریافت: 18 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری: 16 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش: 06 آبان 1404
  • تاریخ انتشار: 01 اردیبهشت 1405